Carmen in Baskenland – op zoek naar auzolan

Voor het onderzoek van Arcadia en de Rijksuniversiteit Groningen duikt Carmen van Bruggen in de kracht van de mienskip — het Friese woord voor gemeenschapszin. Ze kijkt daarbij ook buiten de grenzen van Fryslân. Want hoe zit dat eigenlijk in andere landen?

Carmen: “De afgelopen twee weken was ik in Baskenland, in het noorden van Spanje. Ik ging op zoek naar een begrip dat lijkt op mienskip: auzolan. Hoe leeft dat idee daar, in dorpen én in steden? En welke rol speelt cultuur daarin — zoals de Baskische taal die daar gesproken wordt?

Auzolan is een samenstelling van twee Baskische woorden: auzo (buurt of buur) en lan (werk). Letterlijk: het werk dat je samen met je buren doet. Vroeger had dat vaste vormen. Families op grote boerderijen — caserías — werkten samen om de oogst binnen te halen of vee te slachten. Daarna volgde een gezellige maaltijd. Ook het dorpsbestuur kon een oproep doen, bijvoorbeeld voor de aanleg van een weg. Elk huisgezin stuurde dan iemand, en het bestuur zorgde voor wijn of lunch als bedankje.

Tegenwoordig zien veel mensen auzolan breder. Het is het werk dat je samen doet om iets moois van je dorp of buurt te maken — de voorbereiding van een dorpsfeest hoort er ook bij.

Ik bezocht de Baskische dorpen Alkiza en Altzo, waar ik met achtentwintig mensen een diepte-interview afnam. In de steden Bilbao en San Sebastián peilde ik met korte straatgesprekken bij drieënvijftig mensen of auzolan ook daar nog leeft. In Bilbao bracht ik een bezoek aan het Agirre Lehendakari Center, een onderzoekscentrum voor sociale innovatie, om met andere onderzoekers van gedachten te wisselen over de vergelijking tussen mienskip en auzolan. In San Sebastián sprak ik met de culturele organisatie Donostia Kultura over de rol van cultuur bij auzolan.

Het was een bijzondere ervaring om zoveel mensen in zo’n korte tijd te spreken. Ik werd met open armen ontvangen en vertrok vaak met iets extra’s: een boek, wat eten, of een fles cider. Met volle koffers en een computer vol mooie gesprekken keerde ik weer huiswaarts. Nu is het tijd voor de analyse — maar eerst nog even nagenieten. Milesker Euskal Herria! Oftewel: heel erg bedankt, Baskenland!